آیا مصرف سویا برای مردان مضر است؟ یک نگاه علمی به نگرانی‌های هورمونی

بیشتر مطالعات انجام‌شده روی مصرف سویا در مردان، یا هیچ اثر قابل توجهی نشان نداده‌اند یا در صورت وجود اثر، این اثر بسیار جزئی بوده و احتمالاً به ژنتیک فردی بستگی داشته است. به جای مرور تک‌تک مطالعات، بهتر است به نتایج مرورهای سیستماتیک و متاآنالیزها توجه کنیم که این کار را به‌طور جامع انجام داده‌اند.

یکی از مرورها نتیجه‌گیری کرده:

مصرف این پروتئین اثرهای جزئی بر هورمون‌ها در مردان و زنان پیش‌ از یائسگی دارد… که معمولاً به سمت اثرات مفید گرایش دارند، هرچند اهمیت بالینی آن هنوز مشخص نیست.

عبارت «اثر مفید» اشاره به احتمال اثر محافظتی در برابر سرطان پروستات دارد، هرچند هنوز مشخص نیست که این اثر به دلیل ایزوفلاوون‌هاست یا دیگر ترکیبات موجود در سویا.

یک متاآنالیز دیگر نتایج مشابهی ولی با بیان صریح‌تری داشته:

نه پروتئین سویا و نه ایزوفلاوون‌ها، هیچ تأثیری بر سطح هورمون‌های تولیدمثلی مردان ندارند؛ چه از نظر سن، چه از نظر وضعیت ابتلا به سرطان… بنابراین مصرف غذاهای حاوی سویا یا مکمل‌های ایزوفلاوون اثر منفی بر سطح تستوسترون ندارد.

این نتیجه فارغ از مقدار مصرف سویا به‌دست آمده، حتی در افرادی که میزان مصرف آن‌ها بسیار بالاتر از میانگین مصرف (در ژاپن ۶ تا ۵۰ میلی‌گرم ایزوفلاوون در روز) بوده است.

متاآنالیزهای دیگر در زمینه‌هایی مانند تأثیر سویا بر سرطان پروستات نیز به همین نتیجه رسیده‌اند: سویا اثری بر سطح تستوسترون یا سایر آندروژن‌ها ندارد. بنابراین علاقه‌مندان به سویا می‌توانند با خیال راحت به خوردن ادامه دهند!

گزارش‌های موردی چه می‌گویند؟

گزارش‌های موردی در پایین‌ترین سطح از سلسله‌مراتب شواهد علمی قرار دارند؛ در اصل نوعی «خاطره حرفه‌ای» از سوی پزشکان هستند. البته ارزش علمی دارند و می‌توانند الهام‌بخش فرضیه‌های علمی شوند، اما به‌تنهایی نمی‌توانند علت واقعی یک پدیده را توضیح دهند.

در منابع علمی، چند گزارش موردی وجود دارد که مصرف بیش‌ از حد را با اثرات زنانه‌کننده مرتبط دانسته‌اند. مثلاً در یک مورد، مردی ۶۰ ساله که روزانه حدود ۳ لیتر شیر سویا می‌نوشید دچار بزرگ‌شدن پستان‌ها (ژینکوماستی) ناتوانی جنسی و کاهش میل جنسی شد. در موردی دیگر، مردی ۱۹ ساله پس از آغاز رژیم وگان، دچار علائم مشابه (البته بدون ژینکوماستی) شد. در هر دو مورد، قطع مصرف سویا باعث بازگشت تدریجی علائم به وضعیت عادی شد (در طول حدود یک سال)

شاید این موارد باعث شود تصور کنیم سویا می‌تواند عوارضی مانند کاهش تستوسترون ایجاد کند. اما فراموش نکنید که فیتواستروژن‌ها زودگذر و بسیار محدود در اثر هستند. بنابراین، احتمال اینکه علت واقعی این علائم، سویا بوده باشد، بسیار کم است.

در واقع، همین نتیجه‌گیری را پاسخی علمی به اولین گزارش موردی نیز تأیید می‌کند. در آن پاسخ، دو پزشک اعلام کردند که دلیل محتمل‌تر، ترکیبات استروژن‌مانند محیطی (زنو‌استروژن‌ها) بوده‌اند، که اثراتی ماندگارتر از فیتواستروژن‌ها در بدن دارند. به گفته آن‌ها، تصور اینکه ایزوفلاوون‌های سویا بتوانند چنین اثراتی طولانی‌مدت داشته باشند، غیرواقعی است، زیرا این ترکیبات طی چند روز از بدن دفع می‌شوند، نه چند ماه یا سال.

همچنین برای دریافت برنامه غذایی کاهش وزن و کات میتوانید از خدمات مجموعه ما بهره ببرید

جمع‌بندی نهایی

سویا تأثیری بر سطح هورمون‌های جنسی ندارد، و هیچ دلیلی برای نگرانی از مصرف پروتئین سویا وجود ندارد. این سوءتفاهم از برچسب اشتباه «فیتواستروژن» ناشی می‌شود، در حالی که این ترکیبات اصلاً استروژن نیستند و فقط ممکن است با تعداد کمی از گیرنده‌های استروژن تعامل داشته باشند. با توجه به زودگذر بودن آن‌ها، اثر قابل‌توجهی بر وضعیت هورمونی بدن ندارند—و این دقیقاً همان چیزی است که علم نیز تأیید می‌کند.

در نهایت، نکته مهم‌تر این است که هر فردی باید تا جای ممکن رژیم غذایی متنوعی داشته باشد، متناسب با ترجیحات و محدودیت‌های خودش. سویا یک منبع عالی و راحت پروتئین برای وگان‌ها و گیاه‌خواران است، اما دریافت تمام پروتئین مورد نیاز تنها از سویا می‌تواند محدودکننده باشد. منابع گیاهی پروتئین دیگری مانند حبوبات، مغزها، دانه‌ها، غلات و شبه‌غلات هم وجود دارند.

یکی دیگر از مواد غذایی مورد بحث کره بادام زمینی میباشد برای اطلاعات بیشتر درباره ی کره بادام زمینی و بدنسازی میتوانید از پست مربوط به آن در وبلاگ بهره ببرید.